گذري بر تاريخ ايران باستان،حكايت از فراواني و گوناگوني جشنهاي مردمان اين سرزمين دارد كه تعداد زيادي از آنها به علت مغايرت با موازين دين مبين اسلام و يا نداشتن ريشههاي فرهنگي محكم در گذر زمان به فراموشي سپرده شدند.
نوروز، از جمله جشنهاي ايرانيان باستان است كه به دليل مباركي و پسنديده بودن آن، مورد پذيرش ائمه و بزرگان دين اسلام قرار گرفت و با گذشت هزاران سال همچنان در اين سرزمين گرامي داشته ميشود.
يكي از علتهاي ماندگاري آيينهاي نوروزي،پندهاي اخلاقي و اجتماعي نهفته در دل آنها و مطابقتشان با موازين اسلامي است و در واقع همين علت نيز سبب شد تا نوروز پس از فتخ ايران توسط مسلمانان جلاي بيشتري به خود گرفته و از خطر زوال برهد.
با ورود دين اسلام به سرزمين ايران، نوروز باستاني رنگ و بوي مذهبي گرفت و از آن پس سفرههاي هفت سين ايرانيان مزين به كتاب " قرآن " شد و
لحظههاي تحويل سال بادعاي يا "مقلب القلوب و الابصار"، حالتي روحاني به خود گرفت.
روايات زيادي درباره ميموني و مباركي اين جشن فرخنده از پيامبر اسلام (ص) و ائمه معصوم (ع) نقل شده است كه دراين گزارش به دو روايت مهم اشاره مي شود.
"عبدالصمد بن علي" از جد خود نقل ميكند كه" در نوروز جامي سيمين كه پر از حلوا بود، براي پيغمبر (ص) هديه آوردند و آن حضرت پرسيد كه اين چيست؟ گفتند عيد بزرگ ايرانيان است، فرمود
آري ، در اين روز بود كه خداوند عسكره را زنده كرد.
پرسيدند عسكره چيست ؟ فرمود عسكره هزاران مردمي بودند كه از ترس مرگ ترك ديار كردند و سر به بيابان نهادند و خداوند به آنان گفت بميريد و مردند ، سپس آنان را زنده كرد و ابرها را امر فرمود كه به آنان ببارد ، از اين روست كه پاشيدن آب در اين روز رسم شده است.
پيام مكرم اسلام (ص) سپس از آن حلوا تناول و آن را ميان اصحاب خود قسمت كردند و فرمودند:كاش هر روزي برما نوروز بود". (آثار الباقيه صفحه ( ۳۲۵ "معلي بن خنيس" نيز نقل كرده است:روز نوروز بر حضرت جعفر بن محمد صادق (ع) درآمدم.گفت،"آيا اين روز را ميشناسي ؟" گفتم فداي تو شوم ، اين روزي است كه ايرانيان آن را بزرگ ميدارند و به يكديگر هديه و ارمغان ميدهند.
پس حضرت صادق گفت"سوگند به خداوند كه اين بزرگداشت نوروز به علت امري كهن است كه برايت بازگو ميكنم تا آن را دريابي"، پس گفت "اي معلي، روز نوروز، روزي است كه خداوند از بندگان خدا پيمان گرفت كه او را بپرستند و او را شريك و انبازي نگيرند و به پيامبران و راهنمايان او بگروند و به پيشوايان دين ايمان بياورند.
همان روزي است كه آفتاب درآن طلوع كرد و بادها وزيدن گرفت، و زمين در آن شكوفا و درخشان شد.همان روزي است كه كشتي نوح (ع) در كوه آرام گرفت ، همان روزي است كه پيامبر خدا (ص)، اميرالمومنين علي (ع) را بر دوش خود گرفت تا بتهاي قريش را از كعبه به زير افكند و بتان را خرد كند، چنان كه ابراهيم (ع) نيز اين كار را كرد.
همان روزي است كه پيامبر به ياران خود فرمودند تا با علي (ع) به عنوان اميرالمومنين بيعت كنند (عيد غديرخم).
همان روزي است كه قائم (عج) بر دجال پيروز شود و او را در كنار كوفه بر دار كشد و هيچ روز نوروزي نيست كه ما در آن متوقع گشايش و فرجي نباشيم،زيرا نوروز از روزهاي ما شيعيان است." (بحار الانوار - علامه مجلسي جلد ۱۴مبحث نوروز ).
به دليل همين روايتهاي اسلامي است كه بزرگداشت و برگزاري نوروز، بويژه در نزد شيعيان تا به امروز ادامه دارد و هيچ گاه سفره هفت سين ايراني بدون قرآن و تحويل سال بدون گفتن " يا محول الحول و الاحوال، حول حالنا الي احسن الحال" نيست
